ทศวรรษ

   

ทศวรรษ หมายถึงรอบ 10 ปี เป็นการอ้างถึงช่วง 10 ปีช่วงใดช่วงหนึ่ง ปกติแล้วจะใช้กับคริสต์ศักราช เช่น ช่วง ค.ศ. 1990–1999 เรียกว่าทศวรรษที่ 1990 บางท่านอาจใช้ คริสต์ทศวรรษ แต่ไม่พบเห็นมากนัก และเป็นที่เข้าใจกันทั่วไปว่า เมื่อเอ่ยถึงทศวรรษย่อมหมายถึงทศวรรษของคริสต์ศักราช อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันเริ่มนิยมใช้คำว่า พุทธทศวรรษ บ้างแล้ว โดยเทียบเคียงกับแนวคิดข้างต้นนั่นเอง

แต่ที่กล่าวมาข้างต้น เป็นการนับทศวรรษตามความเชื่อแต่โบราณ เพราะตามหลักคณิตศาสตร์แล้ว การนับศักราช จะนับเป็น "ปีที่" เช่น ค.ศ. 1 (1 A.D.) คือ ปีที่ 1 หลังคริสตกาล หรือ 1 ปีก่อน ค.ศ. (1 B.C.) คือ ปีที่ 1 ก่อนคริสตกาล ดังนั้นการนับเป็น "ปีที่" จะไม่มีปีที่ 0 ดังนั้นจะไม่มี ค.ศ. 0 และหากเรายังนับแบบด้านบน (แบบความเชื่อ) ก็ไม่ผิด แต่ทศวรรษแรกซึ่งควรจะตรงกับ ค.ศ. 0–9 จะมีเพียง 9 ปี เพราะ ไม่มี ค.ศ. 0 ดังนั้นเมื่อนับตามหลักคณิตศาสตร์ ทศวรรษที่ 10 คือ ค.ศ. 1–10 เรื่อยไปจนถึง ทศวรรษที่ 1990 คือ ค.ศ. 1991–2000 เป็นต้น

[แก้] รากศัพท์

คำว่า ทศวรรษ ในภาษาไทยนั้นไม่ปรากฏชัดว่าเริ่มนิยมใช้กันเมื่อใด สันนิษฐานว่าน่าจะเริ่มใช้เมื่อต้องการแปลความหมาย decade ในแนวคิดของตะวันตก อย่างไรก็ตาม ทศวรรษ เป็นคำสันสกฤตเต็มรูป หมายความว่าเป็นศัพท์ที่มีอยู่แล้วในภาษาสันสกฤต ทศวรฺษ ซึ่งมีการใช้มานานแล้ว มิใช่คนไทยนำศัพท์สันสกฤตมาผูกขึ้นเอง

ทศ แปลว่า 10 และ วรรษ แปลว่า ปี ดังนั้นความหมายตามตัวอักษรของ ทศวรรษ ในภาษาสันสกฤตแต่เดิมจึงหมายถึง จำนวน 10 ปี แต่มักจะนำมาใช้ในความหมายว่า รอบสิบปี พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานระบุคำอ่านว่า ทด-สะ-วัด โดยให้นิยามว่า รอบ 10 ปี และระบุที่มาว่ามาจาก decade

[แก้] ข้อสังเกต

• โดยทั่วไปจะพบว่าเลขโดดหลักสุดท้ายของทศวรรษ จะลงท้ายด้วย 0 เสมอ เช่น ทศวรรษที่ 1960, ทศวรรษที่ 1970
• ทศวรรษ ในศตวรรษหนึ่งๆ อาจระบุย่อๆ ด้วยเลขสองหลักก็ได้ เช่น ทศวรรษที่ 1960 อาจเรียก ทศวรรษที่ 60 ซึ่งเป็นที่เข้าใจกันว่าอยู่ในศตวรรษที่ 1900
• ทศวรรษ ในคริสต์ศักราช จะไม่สามารถเทียบได้โดยตรงกับทศวรรษในพุทธศักราช เพราะศักราชต่างกันด้วยเศษ 43 ปี เช่น คริสต์ทศวรรษที่ 1920 (ค.ศ. 1920–1929) ตรงกับช่วง 10 ปี ระหว่าง พ.ศ. 2463–2562